Chwarae bach. chwarae mawr

Rydyn ni reit yn ei chanol hi.

Cynnwrf, cyffro, ofn a siom.

Peidiwch â’m cam-ddeall am eiliad.

Nid sôn am y perygl o defysgaeth yma yn Awstralia yr wyf yn siarad amdano.

Ond cyfnod y gemau mawr – y ddwy gêm fwyaf.

Nid yw “Rownd Derfynol” yn ddigonol i ni yn Awstralia, rhaid i’r gêm fod yn fwy na hynny.

“Grand Final” yw’r term sy ar dafodau nifer sylweddol o bobl y wlad frown hon.

Sadwrn diwethaf death yr Elyrch a’r Hebogau’n erbyn eu gilydd yn y bêl-droed leol – yr AFL lle defnyddir y Sherrin uchod.

Mewn geiriau eraill (a dealladwy i chi chi f’annwyl ddarllenwyr) Sydney yn erbyn Hawthorn.

Crasfa oedd hi, Hawthorn, sy’n faestref ddwyreiniol Melbourne, yn rhoi cweir i fois ariannog dinas fwyaf Oz.

Y sgôr derfynol: Hawthorn 21.11 Sydney 11.8.

Nawr ‘re, mae’r ffordd o sgorio yn AFL yn od i’r sawl sy ddim yn meddwl ei bod hi “Y” gêm orau ar wyneb y ddaear.

Felly …

Popeth yn glir ??

Roedd buddugoliaeth 63 pwynt Hawthorn yn un llawn hyder a threfn ond i’r gwyliwr niwtral yr oedd y gêm yn hyll a siomedig.

Roedd fel mynd i barti benblwydd ac yr oedd pob un balŵn wedi mynd “bang” o fewn munudau a’r gacen heb nemor ddim icing – pinc, gwyn, coch neu wyrdd !

Ond mae gennyf gacen  pêl-droed arall yn y ffwrn, un fydd yn nofio mewn coch a gwyrdd … neu, i ddefnyddio’r enawau go iawn amdanynt, Cardinal a Myrtle.

Mae hanes y “Rabbitohs” yn un hir a dramatig.

Un o’r timau rygbi tri-ar-ddeg mwyaf llwyddiannus yn hanes y gamp.

Ond ers pedwar degawd a mwy nid yw’r tîm wedi chwarae yn yr un “Grand Final”.

Yn waeth byth, am gyfnod yr oedd y “Bunnies” allan o’r gystadleuaeth ar  ôl i feistri newydd y NRL (National Rugby League) benderfynu nad oedd lle i fod i glwb traddodiadol gyda llysenw rhyfedd*.

Ymhlith y meistri ar y gamp oedd cwmni cyfryngol Rupert Murdoch a’r un yw’r stori hyd heddiw.

Ond death tro ar fyd trwy’r llysoedd a thrwy’r bobl yn dangos eu nerth.

Dydd Sul nesaf fe fydd South Sydney yn wynebu Canterbury-Bankstown yn “Grand Final” y NRL.

Fe fydd ‘na donau o emosiwn wrth i gefnogwyr y “Rabbitohs” baratoi am y gêm fawr.

Mae’r clwb wedi’i lleoli mewn un o’r ardaloedd mwyaf lliwgar yn Sydney.

Tai a fflatiau cyhoeddus gweddillion y dosbarth gweithiol, tai a fflatiau moethus yr hipsters a’r hoywon.

Ac ie, fy nhîm i yw Souths !

Felly, nid oes ots gennyf pa mor hyll a siomedig fydd y gêm – ennill, ac ennill yn unig, yw’r nôd.

Mae chwaraeon a gwleidyddiaeth Awstralia’r un fath.

Mwy am y ddau cyn bo hir.

*Rabbitohs ??? Y llys enw’n tarddu o waedd y gwerthwyr cwningod ar strydoedd Sydney o gwmpas cartref y cleb yn Redfern – “Rabbit-oh, rabbit-oh”.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Rhy agos o lawer

35 kilomedr i fwrdd.

Awr o daith mewn car, ychydig yn hwy mewn tram a thrên.

Dyna’r ffeithiau moel am digwyddiad arbennig yn Endeavour Hills a allai arwain at …  wel, pwy a wyr.

Neithiwr fe saethwyd dyn 18 oed yn farw gan heddwas wedi iddo ei drawanu a heddwas arall.

Yn anffodus, mae digwyddiadau o’r fath yn digwydd yn weddol aml ond mae hwn yn arbennig.

Yr oedd y dyn ifainc yn gysylltiedig âg Al Furqan – grŵp Islamaidd eithafol yn ôl yr awdurdodau.

Yr oedd yr heddweision am ei holi yn sgîl yr ofn cynyddol diweddar am fygythiad  terfysgaeth yn Awstralia.

Dyn ifainc Moslemaidd yn mynd i orsaf yr heddlu gyda chyllell yn ei boced.

Dau heddwas yn ymateb i ymosodiad.

Un corf, dau yn yr ysbyty.

Yn sydyn reit mae’r gymdeithas aml-hiliol, aml-grefyddol, aml-ddiwylliannol Awstraliadd sy wedi tyfu ers degawdau’n ymnddangos yn fregus iawn.

Ni a nhw.

Mae’r ofn o berygl anweledig yn ddigon dwfn ond mae cael rhywbeth a ddigwyddodd ar stryd cyffredin ychydig o filltiroedd o’ch cartref clud yn troi’r ofn yn banic.

A dyna’r perygl heno wrth i mi deipio.

Gydag adroddiadau sy’n gôrsymyleiddio, gwleidyddion sy’n awyddus i elwa’n bersonol ac yn bleidiol a chyhoedd sydd wedi, yn gyffredinol, wedi datgysylltu ei hun o’r realiti bydol yr ydym yn gwynebu dyddiau danjerus.

Nid yw’r gair anesmwyth yn hanner digon da i gyfleu’r hyn yr wyf yn ei deimlo ar hyn o bryd.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Oblgiadau – ambell i sylw

Weithiau mae peidio bod rhywle’n fantais ac yn eich galluogi chi i weld pethe’n gliriach.

Ond mae camddehongli’n digwydd yn amlach na pheidio.

A chyda’r rhybudd iechydd hwnnw, ymlaen â’r sylwadau wedi’r refferendwm.

Nid yw’r drefn yn golygu dim !

*Cynhalwyd pleidlais ar dorri i ffwrdd. Mewn llefydd eraill mae colli bywydau wedi digwydd, nid bwrw pleidlais.

*Oes, mae elfennau hyll wedi ymddangos yng ngwleidyddiaeth y DU. Rhaid i mi ddyfynnu o’r iaith wreiddiol:  “If people don’t like it they can move somewhere else in the UK” ys dywed AS Ceidwadol o Southend wrth gyfeirio am fudiad newydd  “Fightback England”.

*”Better Together”.  Mae’na ragor o waith iddyn nhw i’w wneud, ond peidiwch â disgwyl gormod.

*Y cyfryngau Llundeining a’r Sefydliad.  Beth yw’r gwahaniaeth ? Gyrrwch eich atebion ar gefn cerdyn post.

*Mae’na gwmwl uwchben y Bîb.  Yr ateb sydyn byddai sefydlu “Scottish Six” yn syth bin.

*Alex Salmond: beth yw’r Gymraeg am “canny”? Yr oedd ganddo Cynllun B wedi’r cwbl !!

*Gwleidyddiaeth: Mae’na beryglon wrth i’r cyhoedd gymryd rhan mewn democratiaeth – peryglon i wleidyddion ! Daeth “calon” yn ôl i faes y gâd wleidyddol – hir oes iddi.

*Llafur: Yn sefyll ar goresffordd. Mewn grym yng Nghymru oherwydd hanes, yn siop siafins yn yr Alban, ac yn llawn ofn yn Lloegr. Ond, wedi dweud hynny, fe allai hi fod mewn grym o fewn blwyddyn.  Yr oedd clywed John Denholm a Frank Field yn sôn am Blaid Lafur Lloegr yn gwneud i mi deimlo’n anesmwyth braidd.

*Ceidwadwyr: Cameron mewn twll.  Fe fyddai symud i’r dde’n ail-wneud gwelidyddiaeth ac yn achub y Democrariad Democrataidd o bosib.

*Lloegr: Nid gwlad syml o bell ffordd.  Mae’na wir ymdeimladau o arwahanrwydd yn llefydd fel Swydd Efrog, Northumberland a (ymddiheuriadau i Dick Cole a ) a Chernyw. Mae Llundain yn wlad ar ei phen ei hunan gyda’r wlad arall sef y Dde Ddwyrain/Home Counties o’i chwmpas.  Mae angen ar Loegr “Better Together” !

*Yr Alban: Gwlad ryfedd sy wedi newid.

*Cymru: Dal i ddisgwyl ;-)

*Prydeindod: Beth ? Pwy ?  Yr oedd ymddygiad dyddiau ola’r ymgyrch wrth i’r sefydliad addo ac addo er mwyn ennill cefnogaeth i’r achos “na” yn agoriad llygaid i  lawer o bobl.  Ond nid i’r “Prydeinwyr” sy wedi brwydro dros hawliau ieithyddol a chymudeol a mwy yn ystod y degawdau diwethaf. Yn lawer rhy aml yr oedd rhaid fygwrth neu godi embaras ar y Sefydliad yn hytrach na thrafod yn gall i ennill dadleuon.

Ac wrth i mi gwpla’r gwaith teipio mae rhaglen etholiad Seland Newydd newydd gychwyn.

Du fy myd.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Niferoedd, geiriau, diffygion

Yn oriau man dydd Gwener nesaf fe fydd niferoedd solet yn rhoi taw ar bawb a phopeth.

Go brin ! Ond – ac proffwydo’r ywyf yn awr –  pa bynnag rif sydd y tu  ôl i’r “4” pan ddaw canlyniadau terfynol y refferendwm, fe fydd achos i ddathu ymlith y bobl … “Ie”.

Fe ddylai’r sawl “bu choir” ddathlu eu gallu i wrthsefyll diwrnod ar ôl diwrnod, wythnos ar ôl wythnos o newyddiadura pleidiol a thrahaus.

Ni allaf ddweud wrthoch ryw lawer am yr ymgyrch ar lawr gwlad yn yr Alban,ond mae darllen a gwrando o bell wedi fy syfrdanu fi.

Mae’na ddiffyg cyd-bwysedd ac, yn waeth byth, diffyg cyd-destun a gwybodaeth sylfaenol i’r fath raddau fy mod wedi rhoi’r gorau i sawl bapur a rhaglen ers i mi ddychwelyd o’m tair wythnos o wyliau yng Nghymri. Lloegr a”r Alban mis yn ôl .

Os am adroddiaudau sy’n edyrch ar y bleidlais hanesyddol hon fel mater o bwys, rhaid i chi fynd i “ranbarthau” y gyfundrefn Brydeining, Iwerddon, a gwledydd aeddfed eraill megis yr yr Unol Daeleithiau, Seland Newydd a Chanada.

Nid oes syndod bod y “Telegraph” a’i deip yn bleidiol i’r achos “nas fheàrr còmhla”.

Ond mae’r newyddiadura ar draws y papurau wedi bod yn bleidiol eithafol yn  llawer rhy gyson gyda gormod o gynnig barn o safbwynt arbenning yng ngholofnau’r Torygraph a’r Times a’r Guardian a’r Western Mail.

Fe fyddai fe’n codi embaras ar Moira Anderson, Kenneth McKellar, Jimmy Shand (a’i fand) a phob cynghorydd gwrth-Aeleg Caithness.  (Heb son am pob wan jac y tu ôl i’r rhaglen radio fythgofiadwy honno “Ceilidh air Carrochar”.) Y broblem i mi – rhywun sydd wedi bod yn hel straeon fel bywoliaeth ers y 70au – mae’r garfan Luneinig/Pydeinig wedi dangos tro ar ôl tro nad ydynt yn gwybod neu ddeall hanes yr Undeb/gwlad/cenedly y maent mor hoff ohoni Maent wedi dangos llawer mwy na’u lliwiau.

Maent wedi datgan yn glir trwy eu gohebu eu bod nhw’n rhan o beiriant sefydliadol.

Dyna’r hyn a elwir yn bapurau newydd yn gwneud y dyddiau hyn. Ond, ac “ond” a hanner yw e, beth am y BBC – y Gorfforaeth Ddarlledu Brydeining ? Mae

Mae mwy o sylw wedi’i roi i ganmlwyddiant y Rhyfel Mawr nac i siâp bosbl y “genedl” ei bod hi wedi gwasanaethu ers 1922.

1922.

Blwyddyn dechreu ffarwel hir Iwerddon i Brydain a’i hymereodraeth.

Eironi !

Mae’na bergyl go iawn i’r “genedl Brydeining” – existential go ianwn. Swyddogaeth y BBC , yng ngeiriau ei siarter frenhinol, yw”output which consists of information, education and entertainment”.

Ac ar ben hynny, eironi arall o bosibl, dywed y siarter y dylai’r BBC gynrychioli “the UK, its nations, regions and communities.”

Proffwydoliaeth arall – ac un yr wyf yn llawer mwy hyderus amdani na’r un am y canlyniad.

Fe fydd adroddiadau a datganiadau i’r wasg yn llifo o’r Gorfforaeth Ddarlledu Brydeining gyda siartiau a llawer mwy o rifau na “4” ac un rhif arall ! Fy fyddan nhw’n dangos, i’r eiliad, yr oedd yr amser a roddwyd i’r ddwy achos mwy na lai yn gyfartal.

Tystiolaeth solet, yn ôl llefarddyddion di-ri, yr oedd y BBC wedi cyflawni ei swyddogaeth.

Ni fydd ynrhyw sôn am tinc mewn llais neu leoliad aeliau cyflwynydd neu holwr, na’r dewis o gwestiynau ar gyfer “Any Questions” a “Question Time”.

Ac yn bwysicach, y diffyg sylw o gychwyn cyntaf yr ymgyrch blwyddyn a mwy yn ôl.

A sôn am ddiffygion – nid yw’r “Pawb a’i farn” diweddar o’r Alban ar gael i mi a’r diaspora Gymraeg fel arfer.

Un o’r ychydig raglenni S4c sydd wedi bod ar gael i ni yw fforwm fywiog Dewi Llwydm ond nid y rhaglen arbenning hon.

Neu mewn geiriau a rhifau eraill:

Stream not found: uk/BSM/standard/600/pawb_ai_farn_refferendwm_yr_alban_cymr_r6b7dr_001f254248.mp4?8c117b46a0fa55c6524327e1b688a80029fe7ade443b45c532a705f6163f679ea190fda2698c34750eb2

Oes ‘na “geo-block” Albanaidd wedi’i sefydlu gan y boi Salmond ‘na eisoes !!

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Gwlad arall

 Rwyf wedi dod yn ôl wedi misoedd o lawer o dawelwch blogio.

Yr hen fwgan “pwysau gwaith” sy’n cael cael y bai – yr wyf wedi bod yn brysur yn dod â straeon o bob cornel o dalaith Victoria i wylwyr teledu.

Bandiau pres:  http://www.abc.net.au/news/2014-04-11/better-with-a-band-in-box-hill/5385418

Rygbi (gyda chymorth hogyn o Harlech): http://www.abc.net.au/news/2014-08-23/breaking-down-barriers-through-sport/5691586

Gwleidyddiaeth blentynaidd Victoria: http://www.abc.net.au/news/2014-09-05/spring-street-theatrics-swamp-real-issues/5724068

Ond wedi treulio amser yn nhair o wledydd y DU yn ddiweddar, yr wyf yn teimlo ei bod hi’n hen bryd i mi ail-gydio yn y busnes blogio – gan obeithio cyfrannu bob wythnos o hyn allan trwy gyhoeddi dros bob penwythnos.

Fe fyddaf yn gwyntyllu am Gymru a LLoegr yn y man, ond yr wyf am fynd i wlad y Belliaid wrth chwarae’r rhan yn y ddrama ddatganoli fel Anndra Mac Giolla Mhaoil !

IMG_1613IMG_1634

Prin deuddeg awr dreuliais yn yr Alban wrth fentro i ŵyl Gaeredin – ar yr ymylon fel y byddwch yn disgwyl !

Y cyfan gallaf ddweud yw hyn: yr oedd prifddinas yr Alban yn “teimlo” fel yr oedd Dulyn yn “teimlo” i mi yn yr wythdegau pan es i draw yno am y tro cyntaf.

Cyfarwydd ond gwahanol. 

Yr oedd y lle’m sefyll mewn gwlad wahanol i’r wlad o le gychwynais siŵrne dwy awr ynghynt.

(Y man cychwyn oedd Northumberland yn benodol, LLoegr yn swyddogol.)

Sut a pham yr oeddwn yn teimlo felly ?

Dyna i chi gwestiwn.

A’r ateb ?

Wel, yng ngeiriau’r cyfreithiwr di-glem Denis Denuto yn y ffilm Awstraliaiddd “The Castle”: ” It’s the vibe of the thing, your Honour.”

 

 

 

 

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Cul de sac

Yn araf ond yn bendant, y mae dyddiau’r diwidiant ceir Awstralia yn dod I ben.

Erbyn 2017 na fydd yr un gerbyd yn cael ei gwneud mewn gwlad lle mae perchen â “set o olwynion” yn fater o barch personol.

Holden yw’r car cant y cant Awstralaiaidd ym meddyliau’r genedl er ei fod yn rhan o General Mottors ers cyn cof.

Ford sy wedi bod yn fara menyn i filoedd yn ninas Geelong (ail ddinas Victoria) ers degawdau.

A Toyota yw’r brand ddaeth â cheir chêp o wlad a fu Awstralia yn elyn gref ohoni yng nghanol y ganrif ddiwethaf.

Ond mae’r olwyn ar fin stopio troi.

Y ddoler gref, cystadleuaeth o Asia a llu o resymau eraill sy’n gyfrifol am benderfniadau unigol y tri chwmni i rhoi’r ffidl yn y to.

Rydyn ni wedi bod “yma” o’r blaen ond llwyddodd y diwidiant ceir i rygnu ymlaen.

Cefnofgaeth ariannol gan lywodraethau – taleithiol a chendlaethol – wnaeth y tric o berswadio y cwmnîau rhag adael y wlad frown enfawr hon.

On nid y tro hwn.

Ceidwadwyr sydd wrth y llyw yng Nghanberra a rhai sy’n dweud eu bod nhw’n benderfynnol o ail-greu’r economi ar seiliau cadarn, masnachol.

Felly o fewn y dair mlynedd nesaf fe fydd miloedd yn colli gwaith – yn y cwmnîau ceir a’r busnesau bychain sy’n cynhyrchu rhannau ac ati.

Y dalaith hon – Victoria – a De Awstralia fydd ar eu colled ac mae’r ddwy’n galon diwidiannau cynhyrchu Awstralia.

Fel yng Nghymru yn y 80au mae’na newid mawr i ddod.

Mae’r “lucky country” yn gwynebu dyfodol ansicr a ddweud y lleiaf.

http://www.abc.net.au/news/2014-02-14/whats-next-for-victorias-economy/5261650

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Defnyddio tân i ddianc rhag gyfrifoldeb

Unwaith eto mae natur gwyllt Awstralia o flaen ein llygaid.

Wrth i mi deipio mae’na ddegau o dannau o gwmpas talaith Victoria.

Hyd yn hyn mae tua 20 o adeiladau (“structures”) wedi’u dinistrio.

Tywydd poeth + gwyntoedd cryfion = hunllef.

Trwy’r Saboth bu dynion a dynesau tân gwirfoddol wrthi’n ymladd y fflamau.

Roedd byw a bod yn y maestrefi hyd yn oed yn dipyn o straen – edrych ar Twitter a FB byth a hefyd oedd fy hanes i trwy’r dydd a nos.

Mae’na gyfle mewn trychined wrth gwrs.

A heddiw cafwyd enghraifft hyll ohono.

Cyhoeddodd cwmn ceir na fyddai’n creu ceir yn Oz ar ôl 2017.

O ganlyniad bydd cannoedd o weithwyr yn colli eu swyddi.

A dyna ddiwedd i’r diwidaint ceir yn Awstralia mwy na lai wrth i miloedd o bobl wynebu fflamau, mwg a mwy.

Rhywle mae’na ymgynghorydd cyfryngol sy’n credo ei fod e/ei bod hi wedi gwenud jobyn hynod effeithiol.

Rhag ei gywilydd/ei chywilydd.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized