Niferoedd, geiriau, diffygion

Yn oriau man dydd Gwener nesaf fe fydd niferoedd solet yn rhoi taw ar bawb a phopeth.

Go brin ! Ond – ac proffwydo’r ywyf yn awr –  pa bynnag rif sydd y tu  ôl i’r “4” pan ddaw canlyniadau terfynol y refferendwm, fe fydd achos i ddathu ymlith y bobl … “Ie”.

Fe ddylai’r sawl “bu choir” ddathlu eu gallu i wrthsefyll diwrnod ar ôl diwrnod, wythnos ar ôl wythnos o newyddiadura pleidiol a thrahaus.

Ni allaf ddweud wrthoch ryw lawer am yr ymgyrch ar lawr gwlad yn yr Alban,ond mae darllen a gwrando o bell wedi fy syfrdanu fi.

Mae’na ddiffyg cyd-bwysedd ac, yn waeth byth, diffyg cyd-destun a gwybodaeth sylfaenol i’r fath raddau fy mod wedi rhoi’r gorau i sawl bapur a rhaglen ers i mi ddychwelyd o’m tair wythnos o wyliau yng Nghymri. Lloegr a”r Alban mis yn ôl .

Os am adroddiaudau sy’n edyrch ar y bleidlais hanesyddol hon fel mater o bwys, rhaid i chi fynd i “ranbarthau” y gyfundrefn Brydeining, Iwerddon, a gwledydd aeddfed eraill megis yr yr Unol Daeleithiau, Seland Newydd a Chanada.

Nid oes syndod bod y “Telegraph” a’i deip yn bleidiol i’r achos “nas fheàrr còmhla”.

Ond mae’r newyddiadura ar draws y papurau wedi bod yn bleidiol eithafol yn  llawer rhy gyson gyda gormod o gynnig barn o safbwynt arbenning yng ngholofnau’r Torygraph a’r Times a’r Guardian a’r Western Mail.

Fe fyddai fe’n codi embaras ar Moira Anderson, Kenneth McKellar, Jimmy Shand (a’i fand) a phob cynghorydd gwrth-Aeleg Caithness.  (Heb son am pob wan jac y tu ôl i’r rhaglen radio fythgofiadwy honno “Ceilidh air Carrochar”.) Y broblem i mi – rhywun sydd wedi bod yn hel straeon fel bywoliaeth ers y 70au – mae’r garfan Luneinig/Pydeinig wedi dangos tro ar ôl tro nad ydynt yn gwybod neu ddeall hanes yr Undeb/gwlad/cenedly y maent mor hoff ohoni Maent wedi dangos llawer mwy na’u lliwiau.

Maent wedi datgan yn glir trwy eu gohebu eu bod nhw’n rhan o beiriant sefydliadol.

Dyna’r hyn a elwir yn bapurau newydd yn gwneud y dyddiau hyn. Ond, ac “ond” a hanner yw e, beth am y BBC – y Gorfforaeth Ddarlledu Brydeining ? Mae

Mae mwy o sylw wedi’i roi i ganmlwyddiant y Rhyfel Mawr nac i siâp bosbl y “genedl” ei bod hi wedi gwasanaethu ers 1922.

1922.

Blwyddyn dechreu ffarwel hir Iwerddon i Brydain a’i hymereodraeth.

Eironi !

Mae’na bergyl go iawn i’r “genedl Brydeining” – existential go ianwn. Swyddogaeth y BBC , yng ngeiriau ei siarter frenhinol, yw”output which consists of information, education and entertainment”.

Ac ar ben hynny, eironi arall o bosibl, dywed y siarter y dylai’r BBC gynrychioli “the UK, its nations, regions and communities.”

Proffwydoliaeth arall – ac un yr wyf yn llawer mwy hyderus amdani na’r un am y canlyniad.

Fe fydd adroddiadau a datganiadau i’r wasg yn llifo o’r Gorfforaeth Ddarlledu Brydeining gyda siartiau a llawer mwy o rifau na “4” ac un rhif arall ! Fy fyddan nhw’n dangos, i’r eiliad, yr oedd yr amser a roddwyd i’r ddwy achos mwy na lai yn gyfartal.

Tystiolaeth solet, yn ôl llefarddyddion di-ri, yr oedd y BBC wedi cyflawni ei swyddogaeth.

Ni fydd ynrhyw sôn am tinc mewn llais neu leoliad aeliau cyflwynydd neu holwr, na’r dewis o gwestiynau ar gyfer “Any Questions” a “Question Time”.

Ac yn bwysicach, y diffyg sylw o gychwyn cyntaf yr ymgyrch blwyddyn a mwy yn ôl.

A sôn am ddiffygion – nid yw’r “Pawb a’i farn” diweddar o’r Alban ar gael i mi a’r diaspora Gymraeg fel arfer.

Un o’r ychydig raglenni S4c sydd wedi bod ar gael i ni yw fforwm fywiog Dewi Llwydm ond nid y rhaglen arbenning hon.

Neu mewn geiriau a rhifau eraill:

Stream not found: uk/BSM/standard/600/pawb_ai_farn_refferendwm_yr_alban_cymr_r6b7dr_001f254248.mp4?8c117b46a0fa55c6524327e1b688a80029fe7ade443b45c532a705f6163f679ea190fda2698c34750eb2

Oes ‘na “geo-block” Albanaidd wedi’i sefydlu gan y boi Salmond ‘na eisoes !!

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Gwlad arall

 Rwyf wedi dod yn ôl wedi misoedd o lawer o dawelwch blogio.

Yr hen fwgan “pwysau gwaith” sy’n cael cael y bai – yr wyf wedi bod yn brysur yn dod â straeon o bob cornel o dalaith Victoria i wylwyr teledu.

Bandiau pres:  http://www.abc.net.au/news/2014-04-11/better-with-a-band-in-box-hill/5385418

Rygbi (gyda chymorth hogyn o Harlech): http://www.abc.net.au/news/2014-08-23/breaking-down-barriers-through-sport/5691586

Gwleidyddiaeth blentynaidd Victoria: http://www.abc.net.au/news/2014-09-05/spring-street-theatrics-swamp-real-issues/5724068

Ond wedi treulio amser yn nhair o wledydd y DU yn ddiweddar, yr wyf yn teimlo ei bod hi’n hen bryd i mi ail-gydio yn y busnes blogio – gan obeithio cyfrannu bob wythnos o hyn allan trwy gyhoeddi dros bob penwythnos.

Fe fyddaf yn gwyntyllu am Gymru a LLoegr yn y man, ond yr wyf am fynd i wlad y Belliaid wrth chwarae’r rhan yn y ddrama ddatganoli fel Anndra Mac Giolla Mhaoil !

IMG_1613IMG_1634

Prin deuddeg awr dreuliais yn yr Alban wrth fentro i ŵyl Gaeredin – ar yr ymylon fel y byddwch yn disgwyl !

Y cyfan gallaf ddweud yw hyn: yr oedd prifddinas yr Alban yn “teimlo” fel yr oedd Dulyn yn “teimlo” i mi yn yr wythdegau pan es i draw yno am y tro cyntaf.

Cyfarwydd ond gwahanol. 

Yr oedd y lle’m sefyll mewn gwlad wahanol i’r wlad o le gychwynais siŵrne dwy awr ynghynt.

(Y man cychwyn oedd Northumberland yn benodol, LLoegr yn swyddogol.)

Sut a pham yr oeddwn yn teimlo felly ?

Dyna i chi gwestiwn.

A’r ateb ?

Wel, yng ngeiriau’r cyfreithiwr di-glem Denis Denuto yn y ffilm Awstraliaiddd “The Castle”: ” It’s the vibe of the thing, your Honour.”

 

 

 

 

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Cul de sac

Yn araf ond yn bendant, y mae dyddiau’r diwidiant ceir Awstralia yn dod I ben.

Erbyn 2017 na fydd yr un gerbyd yn cael ei gwneud mewn gwlad lle mae perchen â “set o olwynion” yn fater o barch personol.

Holden yw’r car cant y cant Awstralaiaidd ym meddyliau’r genedl er ei fod yn rhan o General Mottors ers cyn cof.

Ford sy wedi bod yn fara menyn i filoedd yn ninas Geelong (ail ddinas Victoria) ers degawdau.

A Toyota yw’r brand ddaeth â cheir chêp o wlad a fu Awstralia yn elyn gref ohoni yng nghanol y ganrif ddiwethaf.

Ond mae’r olwyn ar fin stopio troi.

Y ddoler gref, cystadleuaeth o Asia a llu o resymau eraill sy’n gyfrifol am benderfniadau unigol y tri chwmni i rhoi’r ffidl yn y to.

Rydyn ni wedi bod “yma” o’r blaen ond llwyddodd y diwidiant ceir i rygnu ymlaen.

Cefnofgaeth ariannol gan lywodraethau – taleithiol a chendlaethol – wnaeth y tric o berswadio y cwmnîau rhag adael y wlad frown enfawr hon.

On nid y tro hwn.

Ceidwadwyr sydd wrth y llyw yng Nghanberra a rhai sy’n dweud eu bod nhw’n benderfynnol o ail-greu’r economi ar seiliau cadarn, masnachol.

Felly o fewn y dair mlynedd nesaf fe fydd miloedd yn colli gwaith – yn y cwmnîau ceir a’r busnesau bychain sy’n cynhyrchu rhannau ac ati.

Y dalaith hon – Victoria – a De Awstralia fydd ar eu colled ac mae’r ddwy’n galon diwidiannau cynhyrchu Awstralia.

Fel yng Nghymru yn y 80au mae’na newid mawr i ddod.

Mae’r “lucky country” yn gwynebu dyfodol ansicr a ddweud y lleiaf.

http://www.abc.net.au/news/2014-02-14/whats-next-for-victorias-economy/5261650

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Defnyddio tân i ddianc rhag gyfrifoldeb

Unwaith eto mae natur gwyllt Awstralia o flaen ein llygaid.

Wrth i mi deipio mae’na ddegau o dannau o gwmpas talaith Victoria.

Hyd yn hyn mae tua 20 o adeiladau (“structures”) wedi’u dinistrio.

Tywydd poeth + gwyntoedd cryfion = hunllef.

Trwy’r Saboth bu dynion a dynesau tân gwirfoddol wrthi’n ymladd y fflamau.

Roedd byw a bod yn y maestrefi hyd yn oed yn dipyn o straen – edrych ar Twitter a FB byth a hefyd oedd fy hanes i trwy’r dydd a nos.

Mae’na gyfle mewn trychined wrth gwrs.

A heddiw cafwyd enghraifft hyll ohono.

Cyhoeddodd cwmn ceir na fyddai’n creu ceir yn Oz ar ôl 2017.

O ganlyniad bydd cannoedd o weithwyr yn colli eu swyddi.

A dyna ddiwedd i’r diwidaint ceir yn Awstralia mwy na lai wrth i miloedd o bobl wynebu fflamau, mwg a mwy.

Rhywle mae’na ymgynghorydd cyfryngol sy’n credo ei fod e/ei bod hi wedi gwenud jobyn hynod effeithiol.

Rhag ei gywilydd/ei chywilydd.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Y werin bobl a’r weriniaeth

Wrth i nifer o sylwebyddion gwleidyddol honedig y wasg Lundeinig ddechreu “dadansoddi” pleidlais yr Alban am annibynniaeth tra’n dangos agwedd sarhaus at bopeth sydd tu hwnt i gylch y M25, gaf i son am ddyfodol cyfansoddiadol ein gwlad fawr ni.

(Yr wyf wedi bod yn ddinesydd o Awstralia ers 1991 – ur wyf yn “certified Australian” o bosib)

Yn ôl pôl piniwn ym mhapurau cwmni Fairfax y mae cefnogaeth am gael gwared o’r teulu brenhinol a chreu gweriniaeth wedi gwanhau’n arw.

Os oes modd gwanhau’n arw tybed ?

Wel yn yr achos hwn, yr wyf yn credu fy mod i’n dweud ac ysgrifennu’r gwir.

Y rheswm i mi ddweud hynny yw’r dystiolaeth yn y pôl bod “celebrity” bellach yn bwysicach na chyfansoddiad.

Mae cefnogaeth am sefydlu gweriniaeth ar ei isaf ers 20 myledd.

42.9% o blaid, 57.1% yn erbyn.

(Wrth basio, fe fyddai cael y fath ganlyniad yn yr Alban yn synnu llu o “arbennigwyr” sy wedi ymddiddori yn y refferendwm ers wythnosau.)

Yn ddiddorol, mae pleidleiswyr ifainc (18 – 34) yn gwrthod y syniad o weld Arlywydd yn ben ar Oz bron mor gryf a’r hen gategori ceidwadol honno – pensiynwyr.

Y ffigurau:
O blaid 39.4%
Yn ôl oedran: 18-34 35.6%, 35-50 45% 51-65 43.8%, 65+ 30.7%

Yn erbyn 41.6%
Un ôl oedran: 18-34 39.7%, 35-50 37% 51-65 40.4%, 65+ 54.8%

I ble yr aeth cymeriad gwrth-sefydliad Awstralia dwedwch ?

I aralleirio Tony Hancock (ac Alan Simpson a Ray Galton).

“Eureka. Barry Mackenzie.Trevor Chappell. Did they die in vain?”

Nodyn – os nid oes gennych glem am y “jôc” uchod …

Mae’n gredo bod Awstraliwyr yn naturiol gwrth-sefydliadol ers dyfodiad y sawl “o Ewrop”.

A’r rheswm am gredu hyn ?

Mae Awstralwyr yn chwerthin am ben yr hen ffordd Brydeinig hir wyntog o wneud petheu ac yn meddwl bod yr Americanwyr yn siarad trwy eu Stetsons.

Siarad yn blaen ac yn bwrpasol – dyna ein ffordd ni o drafod.

Wrth gwrs, mae’na wahaniaeth rhwng “siarad plaen” a “siarad gwrth-sefydliadol”.

Ond sŵn y siarad sy’n creu’r syniad o Aussies yn gwrthwynebus i gadw’r status quo heb ofyn cwestiwn.

Wrth edrych ar y ffigurau yn y pôl piniwn, mae’r ifainc yn cefnogi’r teulu brenhinol yn union fel ac y mae rhai o’r sawl a oedd yn yr un oedran a nhw pan ddaeth Elisabeth i rym.

18-34 a 65+ yn byw yn yr un byd ?

Ym 1954 yr oedd y teimlad o berthyn i Brydain a’i phrif deulu yn fyw ac yn iach. Yr oedd colli gwaed ar y cyd dwywaith mewn llai na hanner canrif yn ffres ar feddyliau pobl. Yr oedden yn perthyn i un o sefydliadau cadarnach a chadarnhaol y byd. Dyna sut yr oedd oedolion ifaanc – 18-34 oed hynny yw – yn gweld pethau.

Ym 2014 mae natur y berthynas wedi newud yn drawiadol. Perthyn i rai o enwogion y byd – “celebs” – sydd y gyfrif am deimladau’r 18-34au neu’r Gen Yers ‘na. William, Harry a Kate yw ein Kardashians a One Direction. Ac fel mae pobl di-rif sydd wedi bod ar lwyfan, teledu neu senedd yn gwybod – nid yw enwogrwydd o unrhyw safon a lefel yn para ond i’r sawl yn at y lefel uchaf … a gwaethaf.

Ffigurau tebyg ond dwy stori wahanol iawn.

Ac mae pwyso a mesur cwpl o elfennau mewn bôl piniwn yn rhan o stori llawer llai cymleth.

Ni fydd Awstralia’n weriniaeth am dipyn eto.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Hen ganlyniad, agwedd newydd

Ar drothwy’r diwrnod cenedlaethol cyhoeddir enw “Awstraliwr y Flwyddyn”.

Mewn gwlad lle mae sbort yn uwch ym meddyliau pobl na phethau sanctaidd nid oes syndod bod sawl un o’r Prif Ddinasyddion wedi bod yn chwaraewr rhyw gamp neu’i gilydd.

Eleni enwyd Adam Goodes, pêl-droediwr Awstraliadd – AFL/Aussie Rules – gyda’r Sydney Swans yw Goodes ac un o’r radd flaenaf.

Ond mae’na fwy i Adam Goodes na thalent chwarae gyda phêl higron.

Aborigine yw Adam ac un sydd wedi dweud ei ddweud am yr hyn sy wedi digwydd i’w bobl ers Ionawr 26ain 1978 pan gyrhaeddodd y Llynges Cyntaf (First Fleet) wnaeth gymaint o niwed i’r bobl gyntaf, sef yr Aboriginiaid.

Ond gan ei fod yn seren chwaraeon mae geiriau Goodes yn cael eu clywed gan y bobl gyffredin sydd, fel arfer, yn dangos difaterwch (a llawer llai na difaterwch weithiau) tuag at sefyllfa’r bobl ddu sydd wedi bod ar dir Awstralia ers miloedd o flynyddoedd.

Dyma ei eiriau wrth dderbyn y wobr fawr yng Nganberra heno,

“I hope we can be proud of our heritage, regardless of the colour of our skin, and be proud to be Australian.”

Arweinydd yw Adam Goodes.

Arweinydd mewn tim pêl-droed.

Arweinydd i’w “mob’.

Ac, tybiwn i, arweinydd cenedlaethol wrth i’r genedl dyfu ac aeddfedu.

Mae angen y fath bobl ar genhedloedd go iawn lle mae chwarae gêm yn fwynhad yn hytrach na chyhoeddiad o genedligrwydd.

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized

Yn wresog o’r wasg NEU Nid oes dianc rhag “puns”

Image

Wel, hylo a pha hwyl.

Mae Obell yn ôl, o’r diwedd.

Mae’r hen flog ‘ma wedi mynd yn siop siafins wag ers tipyn OND yr wyf am newid pethe ym 2014.

Rhaid i mi ddechreu gyda’r tywydd crasboeth sydd wedi ein taro ni o’r gorllewin i’r ddwyrain ers wythnos erbyn hyn (Ionawr 18fed).

Maddeuwch i mi a chithau yng nghanol gaeaf, ond nid yw byw am bedwar diwrnod yn olynnol gyda’r tymheredd yn ywch na 40 yn barti haf o bell ffordd.

Mae gan rai eu hoffer oeri’r awyr ond nid yfi, fel y rhan fwyaf o bobl Awstralia.

Felly mae’r llenni i lawr yn fy fflat , y ffenestri ar gau a’r rhewgell yn llawn dop o iâ.

Ond ar noson pan collais fy ngyflenwad trydan am bedair awr ac hithau’n 35 gradd am 10 o’r gloch nid oedd unrhyw gyfle o osgoi chwysu.

A chwysu !

Image

Ond yr wyf yn dal ar dir y byw.

I rai yn Victoriam De Awstralia a Gorllwein Awstralia mae peth’n dal yn bur wael.

Gwres a gwynt yw’r geiriau mae pawb yn ofni yn ystod wythnosau cynnar unrhyw flwyddyn yma yn Oz.

Mae’r awrdurdodau yn dal i gyfri’r wir gost o dannau mewn tair talaith.

http://www.abc.net.au/news/2014-01-18/bushfires-victoria-south-australia-grampians/5206384

Yma yn Victoriam mae’r ffermwyr wedi dioddef yn arw ac mae o leaia 7,000 o wartheg a defaid wedi marw.

Gwlad eithafon yw Awstralia a dyma paham mae eu chwaraewyr criced fel y maent !

Blog arall am y gamp lawn yng ngyfres yr “Ashes” cyn bo hir iawn.

Tywydd a sbort – dyna I chi Oz i’r dim !!

Image

 

 

 

 

 

 

Rhowch sylw

Filed under Uncategorized